تحلیل تطبیقی مفهوم نصر الهی و امداد غیبی در قرآن: تقابل ماتریالیسم روش‌شناختی خاورشناسان با خوانش تمدنی مکتب تفسیری امام خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم قرآن و فقه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز

2 دانشجوی دکتری، گروه فقه و اصول، رشته فقه و معارف، جامعة‌المصطفی العالمیة، قم، ایران

چکیده

مفهوم «نصر الهی» و «امدادهای غیبی» از کلیدی‌ترین گزاره‌های قرآن کریم در ترسیم فلسفه تاریخ و تبیین فرآیند پیروزی جبهه حق است. این مفهوم همواره یکی از نقاط چالش‌برانگیز در مطالعات قرآنی خاورشناسان بوده است. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی تطبیقی و ارزیابی انتقادی رویکرد مستشرقان در تقلیل این مفاهیم قدسی به عوامل مادی و مقایسه آن با مکتب تفسیری امام خامنه‌ای است. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل تطبیقی و جریان‌شناسی انتقادی، مبانی معرفت‌شناختی و الگوهای تبیینی دو رویکرد را بررسی کرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که خاورشناسان معاصر با اتکا به «ماتریالیسم روش‌شناختی» و «پوزیتیویسم تاریخی»، نصر الهی و امداد غیبی را عمدتاً در چارچوب عوامل تاریخی، اجتماعی و روان‌شناختی تحلیل می‌کنند؛ در حالی که در مکتب تفسیری امام خامنه‌ای، نصر الهی بر پایه نظریه سنت‌های الهی، به مثابه سنتی قانونمند و مشروط به تحقق ایمان، استقامت، تدبیر و مجاهدت تبیین می‌شود و در تعارض با اسباب مادی قرار نمی‌گیرد، بلکه در امتداد آنها معنا می‌یابد. همچنین اختلاف بنیادین دو رویکرد نه در اصل پذیرش نقش عوامل مادی، بلکه در دامنه تبیین آنهاست؛ به‌گونه‌ای که محدودیت چارچوب روش‌شناختی خاورشناسان، امکان بازنمایی کامل منطق قرآنی نصر الهی را فراهم نمی‌سازد. بر این اساس، پژوهش حاضر نشان می‌دهد که نظریه سنت‌های الهی در مکتب تفسیری امام خامنه‌ای، با حفظ جایگاه علل و اسباب طبیعی، چارچوبی جامع‌تر و سازگارتر با منطق درونی آیات قرآن برای تبیین مفهوم نصر الهی و امداد غیبی ارائه می‌کند و از تقلیل این مفاهیم به تبیین‌های صرفاً مادی فراتر می‌رود

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

.

نویسندگان [English]

  • Sareh Tanafard 1
  • Sayyid Zahir Al-Hasnayn Shirazi 2
1 Department of Quranic Sciences and Fiqh, Faculty of Theology and Islamic Studies, Shiraz University
2 PhD Candidate, Department of Jurisprudence and Principles, Field of Jurisprudence and Islamic Studies, Al-Mustafa International University, Qom, Iran
چکیده [English]

a b bc d e f g h a a a a aa a a a a a a a a a aa a k kn kn kn kn kn kn kn kn k nk nk nkn k nknk n km ;' k, jmfdgg r rger g r r f g rg g tt gt g g t gt g t g g t t gt g t t t t g t t t t And if you have to hold off from [assisting] them [for now], seeking your Lord’s mercy which you expect [in the future], speak to them gentle words.
And if you have to hold off from [assisting] them [for now], seeking your Lord’s mercy which you expect [in the future], speak to them gentle words.
And if you have to hold off from [assisting] them [for now], seeking your Lord’s mercy which you expect [in the future], speak to them gentle words.
And if you have to hold off from [assisting] them [for now], seeking your Lord’s mercy which you expect [in the future], speak to them gentle words.
Do not keep your hand chained to your neck, nor open it altogether, or you will sit blameworthy and regretful.
Do not keep your hand chained to your neck, nor open it altogether, or you will sit blameworthy and regretful.

کلیدواژه‌ها [English]

  • a
  • b
  • c
  • d
  • e
  • f