Assistant Professor, Department of Comparative Studies, Research Institute for Qur’anic Culture and Teachings, Islamic Sciences and Culture Academy (ISCA), Qom, Iran.
در میان رویکردهای مختلف تفسیری در دوران معاصر، تفسیر اجتماعی قرآن توسط مفسران مسلمان در ذیل جریان احیای دینی در جهان اسلام و رویکرد تاریخی-انتقادی و برون‌دینی مستشرقان از جایگاه و تاثیرگذاری ویژه‌ای برخوردارند. بررسی تطبیقی این دو رویکرد به آشکارشدن بهتر پیش‌فرض‌های بنیادین، ایجاد امکان گفت‌وگوی سازنده به‌جای طرد یک‌سویه، و سنجش قدرت تبیینی این دو رویکرد کمک می‌کند. از این رو، تحقیق پیش رو با روش تحلیل تطبیقی و مطالعات کتابخانه‌ای، خطوط فکری پاول نیوئنکرچن در کتاب قرآن مورخان را که مبتنی بر نقد تاریخی-انتقادی است، در برابر رویکرد تفسیری آیت‌الله خامنه‌ای که از روش تفسیر اجتهادی با گرایش اجتماعی و به‌ویژه قاعده هرمنوتیکی «جری و تطبیق» بهره می‌برد، قرار داده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نیوئنکرچن با اتکا به مبانی طبیعت‌گرایانه، سوره تغابن را متنی بشری، منجمد در باستان متأخر، چندپاره و متأثر از متون نیایشی مسیحیت سریانی و اشعار جاهلی می‌داند. در نقطه‌ی مقابل، آیت‌الله خامنه‌ای با پذیرش قدسیت وحی، این سوره را کلامی زنده، فراتاریخی و منسجم تبیین می‌کند. او با عبور از لایه‌های صرفاً استنباطی، ژانر موعظه را، که در نگاه شرق‌شناسانه متأثر از متون مسیحی سریانی است، راهبرد تربیتی قرآن می‌داند و خود نیز با بهره‌گیری از آن، مضامین و مفاهیم این سوره (مانند «تغابن»، «مُلک» و «فتنه») را بر عینیت جامعه معاصر، حوادث صدر انقلاب اسلامی و تقابل با استکبار جهانی تطبیق می‌دهد. این پژوهش تاکید دارد که عمده تفاوتهای این دو رویکرد در مبانی، روش و دیدگاه‌ها برخاسته از نگاه متفاوت آن‌ها به ماهیت و منشأ وحی قرآنی است.
Soltani, S. M. (2026). سوره تغابن در رویکرد تفسیر اجتماعی شیعی و هرمنوتیک شرق‌شناسانه، با تأکید بر تفسیر شهید آیت الله خامنه‌ای و قرآن مورخان. The Quran from Orientalists Point of View, 21(40), 9-40. doi: 10.22034/jqopv.2026.24005.1484
MLA
Soltani, S. M. . "سوره تغابن در رویکرد تفسیر اجتماعی شیعی و هرمنوتیک شرق‌شناسانه، با تأکید بر تفسیر شهید آیت الله خامنه‌ای و قرآن مورخان", The Quran from Orientalists Point of View, 21, 40, 2026, 9-40. doi: 10.22034/jqopv.2026.24005.1484
HARVARD
Soltani, S. M. (2026). 'سوره تغابن در رویکرد تفسیر اجتماعی شیعی و هرمنوتیک شرق‌شناسانه، با تأکید بر تفسیر شهید آیت الله خامنه‌ای و قرآن مورخان', The Quran from Orientalists Point of View, 21(40), pp. 9-40. doi: 10.22034/jqopv.2026.24005.1484
CHICAGO
S. M. Soltani, "سوره تغابن در رویکرد تفسیر اجتماعی شیعی و هرمنوتیک شرق‌شناسانه، با تأکید بر تفسیر شهید آیت الله خامنه‌ای و قرآن مورخان," The Quran from Orientalists Point of View, 21 40 (2026): 9-40, doi: 10.22034/jqopv.2026.24005.1484
VANCOUVER
Soltani, S. M. سوره تغابن در رویکرد تفسیر اجتماعی شیعی و هرمنوتیک شرق‌شناسانه، با تأکید بر تفسیر شهید آیت الله خامنه‌ای و قرآن مورخان. The Quran from Orientalists Point of View, 2026; 21(40): 9-40. doi: 10.22034/jqopv.2026.24005.1484
)