مطالعه انتقادی مقاله «جزیه» در دایرة المعارف قرآن لیدن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه امام صادق ع تهران

2 دانشکده الهیات، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

چکیده

نوشتار حاضر به تحلیل و نقد مدخل «جزیه» (poll tax) اثر خاورشناس آمریکایی پُل هِک در دایرة‌المعارف قرآن لیدن می‌پردازد. نویسنده ابعاد جزیه از قبیل خاستگاه، پرداخت‌کنندگان، مصادیق و شأن نزول آیه جزیه و هدف از تشریع آن را مورد بررسی قرار داده است. این موضوع، از نظر فقهی ـ حقوقی حائز اهمیت است. به ‌تلاش قابل تقدیر مؤلف و مطالب ارزنده‎اش در مقاله مذکور، بر نوشتار او نقدهایی نیز وارد است. وی خاستگاه جزیه را خارج از اسلام دانسته و فلسفه تشریع آن را یک بار جایگزین خسارت مالی ناشی از اخراج مشرکین از مکه، و بار دیگر نشانه کرنش مقابل حکام، و نهایتا آن را نوعی مالیات برای حفظ خطوط اعتقادی اسلام می‌داند. او هم‌چنین نابسامانی پدیدآمده در مشمولین حکم جزیه به سبب رفتار یکی از خلفا را تغییر حکم اسلام پس از رحلت پیامبر اکرمa در امر جزیه خوانده است. به دلیل ضرورت پاسخ به شبهات مستشرقان در زمینه احکام اقتصادی اسلام و بصیرت‌افزایی مسلمانان در برابر این شبهه‌ها، پژوهش پیش‌رو انجام شده است. در نقد مطالب این مدخل، با استدلال به آرای علمای مسلمان و به ویژه بزرگان شیعه و نیز صاحب نظران در عرصه اقتصاد اسلامی ـ که از دید مؤلف مغفول مانده است ـ به نقد دعاوی پُل هِک قلم زده شد و نیز موضوع جزیه در عصر حاضر که وی از قلم انداخته بود، مورد اهتمام نگارندگان این سطور قرار گرفت. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A CRITICAL STUDY OF THE "JIZYAH" IN THE QURANIC ENCYCLOPEDIA OF LEIDEN

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Karimi 1
  • Amirhosein Farasaty 2
1 Associate Professor in Department of Quran and Hadith Sciences, Imam Sadiq University (karimiimahmoud@gmail.com)
2 Theology, Imam Sadeq university, Tehran, Iran
چکیده [English]

 The present study analyzes and criticizes the article of jizyah (poll tax) by Paul Hack, an American orientalist in the Leiden’s Quranic Encyclopedia. The author has examined the dimensions of jizyah such as origin, payers, instances and the reason of revelation of the jizya verse and its purpose. This is a matter of jurisprudence.  In spite of the author's commendable report and valuable material in the above article, his writing has also been criticized. He views Jizi's origin outside of Islam, and his philosophy of legislation as one of the substitutes for the financial loss caused by the expulsion of the polytheists from Mecca, and once again a sign of obeisance to the rulers, and ultimately a tax on the preservation of the Islamic faith. He has also called the turmoil in the cases liable to the jizya due to the behavior of one of the caliphs a change in the Islamic rule after the desease of the Prophet (peace be upon him).
Due to the necessity of responding to the doubts of the Orientalists regarding the economic precepts of Islam and the insight of Muslims against these doubts, further research has been carried out. In criticizing the contents of this entry, Hack’s claim was criticized about the issue of jizyah in the present day, arguing for the views of Muslim scholars, especially Shiite elders, as well as scholars in the field of Islamic economics, which the author has overlooked. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qur'an and Orientalism
  • Pre-Islamic Jizyah
  • Jizyah in the Present Times
  • The Reason of Revelation of the Jizyah Verse
  • the wisdom of Jizyah legislation