نوع مقاله : مروری
نویسنده
استاد یار جامعه المصطفی العالمیه
چکیده
کلیدواژه‌ها
عنوان مقاله [English]
نویسنده [English]
این مقاله مروری به ارزیابی جامع منظومه استشراق قرآنی با تمرکز بر آرای دکتر محمدحسن زمانی، از نظریه‌پردازان پیشگام و چهره‌های برجسته نقد مطالعات اسلامی غربیان در فضای معاصر ایران، می‌پردازد. دکتر زمانی با تکیه بر تخصص عمیق در علوم قرآنی و اشراف بر مناسبات میان جهان اسلام و غرب، در کتاب «شرق‌شناسی و اسلام‌شناسی غربیان» کوشیده است تا فراتر از برخوردهای تقابلیِ سنتی، به کالبدشکافی لایه‌های معرفتی، نهادی و راهبردی استشراق بپردازد.
در این مقاله، جایگاه علمی مؤلف به عنوان محققی که توانسته است میان نقد متون کلاسیک و تحلیل جریان‌های مدرن شرق‌شناسی پیوند برقرار کند، واکاوی می‌شود. نویسنده با رویکردی تاریخی و تحلیلی، استشراق را نه یک فعالیت پراکنده، بلکه منظومه‌ای پویا از دانش و قدرت معرفی می‌کند که در بطن اهداف تبشیری، استعماری و علمی شکل گرفته است. در این نوشتار، ضمن تبیین ساختار شش‌گانه اثر، دستاوردهای کلیدی دکتر زمانی در ارائه الگوی سه‌گانه مکاتب استشراق، تحلیل انتقادی دایرةالمعارف‌های قرآنی و بومی‌سازی نقد استشراق بررسی شده است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که نقش راهبردی دکتر زمانی در ایجاد حساسیت علمی و فراخوان برای «نهضت علمی معکوس»، این اثر را از یک گزارش تاریخی به یک منبع مبنایی برای بازآرایی توان پژوهشی مسلمانان در مواجهه با خوانش‌های غربی مبدل ساخته است.
کلیدواژه‌ها [English]
)