پارادایم‌شناسی مواجهه انتقادی با اسلام‌شناسی غربی (ارزیابی کتاب «شرق‌شناسی و اسلام‌شناسی غربیان» اثر: دکتر محمدحسن زمانی)

Document Type : promotional

Author

Jameah al-Mustafa Unversity

Abstract

این مقاله مروری به ارزیابی جامع منظومه استشراق قرآنی با تمرکز بر آرای دکتر محمدحسن زمانی، از نظریه‌پردازان پیشگام و چهره‌های برجسته نقد مطالعات اسلامی غربیان در فضای معاصر ایران، می‌پردازد. دکتر زمانی با تکیه بر تخصص عمیق در علوم قرآنی و اشراف بر مناسبات میان جهان اسلام و غرب، در کتاب «شرق‌شناسی و اسلام‌شناسی غربیان» کوشیده است تا فراتر از برخوردهای تقابلیِ سنتی، به کالبدشکافی لایه‌های معرفتی، نهادی و راهبردی استشراق بپردازد.
در این مقاله، جایگاه علمی مؤلف به عنوان محققی که توانسته است میان نقد متون کلاسیک و تحلیل جریان‌های مدرن شرق‌شناسی پیوند برقرار کند، واکاوی می‌شود. نویسنده با رویکردی تاریخی و تحلیلی، استشراق را نه یک فعالیت پراکنده، بلکه منظومه‌ای پویا از دانش و قدرت معرفی می‌کند که در بطن اهداف تبشیری، استعماری و علمی شکل گرفته است. در این نوشتار، ضمن تبیین ساختار شش‌گانه اثر، دستاوردهای کلیدی دکتر زمانی در ارائه الگوی سه‌گانه مکاتب استشراق، تحلیل انتقادی دایرةالمعارف‌های قرآنی و بومی‌سازی نقد استشراق بررسی شده است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که نقش راهبردی دکتر زمانی در ایجاد حساسیت علمی و فراخوان برای «نهضت علمی معکوس»، این اثر را از یک گزارش تاریخی به یک منبع مبنایی برای بازآرایی توان پژوهشی مسلمانان در مواجهه با خوانش‌های غربی مبدل ساخته است.

Keywords

Files

History

  • Receive Date: 19 July 2026
  • Accept Date: 16 May 2026

Share

How to cite

Statistics