معناشناسی آیه ۶ سوره قدر؛ نقد تطبیقی دیدگاه گابریل ساوما بر اساس قرآن و عهدین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانشج وی دکت ری رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران،

2 استادیار بخش قرآن و فقه، دانشکده الهیات، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران،

3 دانشیار دانشکده مطالعات تطبیقی قرآن شیراز، شیراز، ایران،

چکیده

هدف:
این پژوهش با هدف نقد و بررسی دیدگاه گابریل ساوما درباره «آرامی بودن زبان قرآن» و به طور خاص، تحلیل معناشناختی ادعای او در مورد ترجمه نادرست تمامی واژگان آیه ۶ سوره قدر («سَلَامٌ هِیَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ») انجام شده است.
روش:
پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی-انتقادی و با روش زبان‌شناسی تاریخی-تطبیقی صورت گرفته است. داده‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای (متون تفسیری، کتب لغت عربی، سریانی و عبری، و آثار تاریخی) گردآوری و تحلیل شده‌اند. ابتدا مبانی نظری و روش‌شناسی ساوما نقد شده، سپس هر یک از واژگان آیه مذکور در سه بستر زبانی عربی، سریانی و عبری و با توجه به سیاق سوره بررسی شده‌اند.
یافته‌ها:
نقد مبانی ساوما (مانند اقتباس قرآن از عهدین و عدم وجود خط عربی پیش از اسلام) با شواهد تاریخی و باستان‌شناسی (همچون کتیبه‌های پیش از اسلام و نسخ خطی قرن اول هجری) رد شد. تحلیل واژگان آیه نشان داد که ادعاهای ساوما فاقد پایه علمی است: ۱. ریشه واژگان مورد ادعا (مانند «سلام»، «هی») در زبان‌های سامی مشترک است و معنای عربی آنها صحیح می‌باشد. ۲. برای برخی واژگان («حتی»، «مطلع») اساساً معادل سریانی/عبری مورد ادعای ساوما یافت نشد یا ارتباط معنایی با واژه قرآنی اثبات نشد. ۳. ترجمه پیشنهادی ساوما از آیه («او باوفاداری تمام کرد تا اینکه بدنش خسته شد») نه تنها با شواهد لغوی سازگار نیست، بلکه از انسجام معنایی با سیاق آیات پیشین سوره قدر نیز برخوردار نیست.
نتیجه‌گیری:
ادعای گابریل ساوما درباره آرامی بودن زبان قرآن و ارائه ترجمه‌های جایگزین برای واژگان قرآنی، از نظر مبانی نظری، روش تحقیق و تحلیل لغوی فاقد اعتبار علمی است. زبان قرآن، عربی فصیح است و تفاسیر رایج مسلمانان از آیات، مبتنی بر فهم درست ریشه‌های سامی مشترک و سیاق آیات است. این پژوهش بر لزوم نقد روشمند دیدگاه‌های مشابه و تأکید بر مطالعات بینارشته‌ای (تاریخ، باستان‌شناسی، زبان‌شناسی) در دفاع از اصالت متن قرآن تأکید می‌کند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Semantic Analysis of Verse 6 of Sūrat al-Qadr: A Critical Evaluation of Gabriel Sawma’s Interpretation in Light of the Qurʾan and the Old and New Testaments

نویسندگان [English]

  • fatemesadat enjavinezhad 1
  • Hamid Imandar 2
  • Mohammad Ali Hemati, 3
1 Corresponding Author, Ph.D candidate in Qur’anic and Hadith Studies, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Qur’an and Jurisprudence, Faculty of Theology, Shiraz University, Shiraz, Iran
3 Associate Professor, Faculty of Comparative Qur’anic Studies, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

 
This study aims to critically examine the view of Gabriel Sawma regarding the “Aramaic character of the language of the Qurʾan,” and specifically to conduct a semantic analysis of his claim that all the words of verse 6 of Sūrat al-Qadr (“Salāmun hiya ḥattā maṭlaʿ al-fajr”) have been mistranslated. The present research adopts an analytical-critical approach and employs a historical-comparative linguistic method. Data were collected and analyzed through library-based sources, including exegetical works, Arabic, Syriac, and Hebrew lexicons, and historical studies. First, Sawma’s theoretical foundations and methodology were critiqued; subsequently, each word of the aforementioned verse was examined within three linguistic contexts—Arabic, Syriac, and Hebrew—while taking into account the Sūrah’s contextual framework. A critique of Sawma’s underlying premises (such as the alleged borrowing of the Qurʾan from the Old and New Testaments and the claimed absence of Arabic script prior to Islam) was conducted in light of historical and archaeological evidence (including pre-Islamic inscriptions and first-century hijrī manuscripts), and these claims were refuted. The lexical analysis of the verse demonstrated that Sawma’s assertions lack a scientific foundation: 1. The roots of the disputed terms (such as salām and hiya) are common to Semitic languages, and their Arabic meanings are correct. 2. For certain words (ḥattā, maṭlaʿ), either the alleged Syriac/Hebrew equivalents proposed by Sawma were not substantiated, or no semantic connection with the Qurʾanic term was demonstrable. 3. Sawma’s proposed translation of the verse (“He completed faithfully until his body became weary”) is not only inconsistent with lexical evidence but also lacks semantic coherence with the context of the preceding verses of Sūrat al-Qadr. Gabriel Sawma’s claim concerning the Aramaic nature of the Qurʾanic language and his proposed alternative translations of Qurʾanic vocabulary lack scholarly credibility in terms of theoretical foundations, research methodology, and lexical analysis. The language of the Qurʾan is eloquent Arabic, and the prevailing Muslim interpretations of its verses are grounded in a sound understanding of shared Semitic roots and contextual analysis. This study underscores the necessity of systematic critique of similar views and emphasizes the importance of interdisciplinary studies (history, archaeology, and linguistics) in defending the authenticity of the Qurʾanic text.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • KGabriel Sawma
  • Aramaic Language
  • Semantics
  • Qurʾan
  • Sūrat al-Qadr
  • Old and New Testaments
1- قرآن کریم، ترجمه محمد مهدی فولادوند،[بی تا]، چاپ دوم، تهران، انتشارات دارالقرآن الکریم.
2- کتاب مقدس: عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه: فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، 1380، چاپ اول، تهران، انتشارات اساطیر.
3- ابن سیده، علی بن اسماعیل، 1421ق، المحکم و المحیط الأعظم، 11 جلد، چاپ اول، بیروت، دارالکتب العلمیة.
4- ابن فارس، ابوالحسین احمد، 1404ق، معجم مقاییس اللغة، [بی چا]، [بی جا]، مکتب الاعلام الاسلامی.
5- ابن منظور، محمد بن مکرم، 1414ق، لسان العرب، قرن هفتم، چاپ سوم، بیروت، دار صادر.
6- ازهری، محمد بن احمد، 1421ق، تهذیب اللغة، 15 جلد، چاپ اول، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
7- اسدی، علی، 1396، بررسی و نقد نظریه اقتباس قرآن از عهدین، معرفت ادیان، سال هشتم، شماره سوم.
8- بدوی، عبدالرحمان، برگردان و پژوهش: حسین سیدی، 1383، دفاع از قرآن در برابر آرای خاورشناسان، چاپ اول، انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد.
9- برکی، محمدرضا، حسومی، ولی الله، توکل نیا، مریم، عقیلی، سید احمد، 1400، تحلیل شبکه معنایی حرف «حتی» در قرآن با رویکرد معناشناسی شناختی، جستارهای زبانی، شماره 4، سال دوازدهم، 691-720، doi: 20.1001.1.23223081.1400.12.4.21.3.
10- برگ‌نیسی، کاظم، 1374، واژگان دخیل در قرآن و دیدگاه‌ها، مجله معارف: نشریه مرکز نشر دانشگاهی، شماره 34-35.
11- جفری، آرتور،[بی‌تا]، واژه های دخیل در قرآن مجید، ترجمة فریدون بدره ای، چاپ دوم، تهران، توس.
12- جمعی از اساتید مدارس حوزه علمیه قم، 1388، مغنی الادیب، 2 جلد، چاپ پنجم، قم، ادباء.
13- حمیری، نشوان بن سعید، 1420ق، شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم، 12 جلد، چاپ اول، دمشق، دارالفکر.
14- حیدری، علیرضا، 1400، نقد دیدگاه مستشرقان در اقتباس قرآن، نشریه قرآن پژوهی خاورشناسان، دوره 16، شماره30.
15- راغب اصفهانی، حسین بن محمد،1412ق، مفردات الفاظ القرآن، چاپ اول، بیروت، دار الشامیة.
16-رضایی اصفهانی، محمدعلی، 1389، بررسی دیدگاه خاورشناسان درباره تأثیرپذیری قرآن از فرهنگ یهودی و مسیحی، نشریه قرآن پژوهی خاورشناسان، دوره 5، شماره 8.
17- شرتوتی، رشید، 1387، مبادی العربیة، 4 جلد، چاپ سوم، قم، دارالعلم.
18- صادقی، بهنام؛ گودرزی، محسن، ترجمه: مرتضی کریمی‌نیا، 1400، مصحف صنعاء1 و مساله خاستگاه قرآن، چاپ اول، هرمس، تهران.
19- صرفی، زهرا؛ آذرنوش، آذرتاش؛ نیل‌ساز، نصرت؛ غروی نائینی، نهله، 1395، «نقد دیدگاه لوگزنبرگ درباره سریانی بودن خط قرآن در نگارش نخستین»، ادب عربی، شماره 1، سال هشتم،doi: https://doi.org/10.22059/jalit.2016.60183
20- طباطبایی، سید محمد حسین، 1390ق، المیزان فی تفسیر القرآن، 20 جلد، چاپ دوم، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
21- طبرسی، فضل بن حسن، 1372، مجمع البیان لعلوم القرآن، 10 جلد، چاپ سوم، تهران، ناصر خسرو.
22- طریحى، فخرالدین بن محمد، 1375، مجمع البحرین، 6 جلد، چاپ سوم، تهران، مرتضوی.
23- عاملی، سید جعفر مرتضی، 1386، سیرت جاودانه(ترجمه و تلخیص کتاب الصحیح من السیرة النبی الاعظم(ص)، مترجم: محمد سپهری، دو جلد، چاپ چهارم، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
24- فراستی، امیرحسین؛ کریمی، محمود، 1401، بررسی و نقد نظریه کریستوف لوکسنبرگ درباره «حور عین» درقرآن کریم از نگاهی نو، نشریه اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر، دوره 1، شماره 2.
25- فراهیدی، خلیل بن احمد، 1409ق، کتاب العین، 9 جلد، چاپ دوم، قم، مؤسسة دارالهجرة.
26- قرشی، سید علی اکبر، 1371، قاموس قرآن، چاپ ششم، تهران، دارالکتب الاسلامیة.
27- مصطفوی، حسن، 1416ق، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، چاپ اول، تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
28- مکارم شیرازی و همکاران، ناصر، 1374، تفسیر نمونه، 27 جلد، چاپ اول، تهران، دارالکتب الاسلامیة.
29- موتسکی، هارالد، 1385، جمع و تدوین قرآن: بازنگری در دیدگاه‌های غربی در پرتو تحولات جدید روش شناختی، ترجمه: مرتضی کریمی‌نیا، هفت آسمان، شماره 32.
30- نیل ساز، نصرت، 1387، بررسی و نقد دیدگاه ونزبرو درباره تثبیت نهایی متن قرآن، مقالات و بررسی‌ها، دفتر 88.
31- همتی، محمد علی، شاکر، محمد کاظم، 1395، گزارش، نقد و بررسی آراء کریستف لوگزنبرگ در کتاب قرائت آرامی – سریانی قرآن، قم، انتشارات دانشکده اصول دین.
32- هولتس، اورسولا درایب، 1389، قطعه‌های کهن قرآنی یافت شده در مسجد صنعا، ترجمه و تلخیص: نصرت نیل‌ساز، آیینه پژوهش، شماره 122.
33- Brockelmann, Carolo,1928, Lexicon Syricum, Halis Saxonum, Sumptibus Max Niemeyer, Emendata.
34- Costaz, louis, s.j, 2002, dictionnaire syriaqus- francais, syriac-english dictionary, قاموس سریانی عربی، Third Edition, Beyrouth, dar el-machreq.
35- Jastrow, Hebrew-English Lexcion.
36- Jennings, William, 1926, lexicon to the syriac new testament (peshitta), Oxford at the clarendon press.
37- R.payne Smith,1903, D.D, A Compendius Syriac Dictionary, Oxford at the Clarendon Press.
38- Sawma, Gabriel, 2006, The quran Misinterpreted, Mistranslated, And Misread, the Aramaic Language of the Quran, Adi Books.
39- Strong, James, a Concise Dictionary of the words in The Hebrew Bible, New York, Abingdon Press Nashville.
40- http://www.qbible.com/hebrew-old-testament
41- http://dukhrana.com/peshitta/
42- http://lexiconcordance.com
43-نرم افزار مژده